ลูกชอบเก็บของสะสม เรื่องเล็ก ๆ ที่ซ่อนการเรียนรู้ครั้งใหญ่ของชีวิต

เวลาที่ลูกน้อยก้มเก็บก้อนหินเล็ก ๆ หรือเศษใบไม้ระหว่างเดินเล่น หลายครั้งพ่อแม่อาจเผลอถามว่า “เก็บมาทำไม ของไม่มีค่าเลย” แต่สำหรับลูกแล้ว นั่นคือสมบัติที่เขาเลือกเองด้วยความภูมิใจ การที่ ลูกชอบเก็บของสะสม ไม่ใช่การหวงของ หรือพฤติกรรมผิดปกติ แต่คือขั้นตอนสำคัญ ของการเรียนรู้ที่จะควบคุมโลกเล็ก ๆ ของตัวเอง และเป็นจุดเริ่มต้นของทักษะชีวิต ที่จะติดตัวเขาไปในอนาคต

ทำไม ลูกชอบเก็บของสะสม

เด็กเล็กยังไม่สามารถเข้าใจโลกที่ซับซ้อนทั้งหมดได้ การเลือกหยิบ และเก็บไว้เป็น “ของฉัน” คือการสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของ (ownership) ที่สำคัญ งานวิจัยทางจิตวิทยาของ Jean Piaget ชี้ว่า เด็กจะเริ่มเรียนรู้เรื่อง “ของฉัน ของเธอ” เมื่อเข้าสู่ช่วงอายุประมาณ 2-7 ปี (preoperational stage) และการเก็บของสะสม คือพฤติกรรมตามธรรมชาติของเด็ก ที่ช่วยให้เขาฝึกเรื่องขอบเขต และอิสระของตนเอง

ในมุมมองของลูก ของเล็ก ๆ ที่เลือกเก็บไว้ ล้วนเต็มไปด้วยความหมาย เช่น ก้อนหินจากสนามเด็กเล่น ใบไม้ที่เจอตอนฝนตก หรือฝาขวดที่มีสีสดใส สิ่งเหล่านี้ทำให้เขารู้สึกว่าได้ “ควบคุม” และ “เลือก” สิ่งสำคัญในโลกที่ใหญ่เกินจะเข้าใจ

จิตวิทยาการสะสม: โลกเล็ก ๆ ที่เต็มไปด้วยการเรียนรู้

ของสะสม คือมากกว่าสิ่งของธรรมดา แต่คือ “ห้องทดลองเล็ก ๆ” ของลูกที่ใช้ฝึกทั้งสมอง และหัวใจ

• สร้างระบบและระเบียบ (sense of order): เด็กมักแยกหมวดหมู่ หรือจัดเรียง เช่น หินเล็ก–ใหญ่ หรือใบไม้สีต่าง ๆ สิ่งนี้คือการฝึกคิดเชิงตรรกะ และการจัดการข้อมูล

• เรียนรู้ความเป็นเจ้าของ (ownership): การที่เด็กบอกว่า “นี่ของหนู” คือจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้เรื่องขอบเขต ซึ่งต่อมาจะต่อยอดไปสู่การแบ่งปันได้อย่างแท้จริง

• เชื่อมโยงกับอารมณ์ และความทรงจำ: ของบางชิ้นไม่ใช่แค่วัตถุ แต่แทนช่วงเวลา หรือความรู้สึก เช่น ตุ๊กตาตัวเล็กที่แม่ให้ตอนป่วย

  Loading...

  You got lucky! We have no ad to show to you!

  ติดต่อโฆษณา

Harvard Graduate School of Education อธิบายว่า การสะสมช่วยเสริม “agency” หรือความรู้สึกว่า ตัวเองมีอำนาจควบคุมบางอย่างในชีวิต ซึ่งจำเป็นต่อการสร้างความมั่นใจ และตัวตน (identity) ของเด็ก

ประโยชน์จากการที่ลูกชอบเก็บของสะสม

พฤติกรรมนี้ซ่อนการเรียนรู้หลายอย่าง ที่พ่อแม่อาจมองไม่เห็น

• ฝึกการจัดลำดับความสำคัญ: เด็กต้องตัดสินใจว่า จะเก็บ หรือไม่เก็บสิ่งใด เป็นการฝึกการคิดเชิงเลือก

  Loading...

  You got lucky! We have no ad to show to you!

  ติดต่อโฆษณา

• สร้างความรับผิดชอบ: เมื่อตั้งใจสะสม เด็กจะเรียนรู้ที่จะเก็บรักษาของเหล่านั้น ไม่ให้สูญหาย หรือเสียหาย

• พัฒนาทักษะการจัดการ: การจัดเรียง และแยกประเภท ช่วยเสริมทักษะอื่น ๆ ได้ด้วย เช่น การวางแผน การแก้ปัญหา

• กระตุ้นความคิดสร้างสรรค์: ของธรรมดา ๆ อาจกลายเป็นตัวละครในเกมบทบาทสมมุติ เช่น ใบไม้แทนเงิน หินแทนอาหาร

• สร้างคุณค่าทางใจ: ของบางชิ้นเป็น “สมุดบันทึกความทรงจำ” ที่เด็กผูกพัน เช่น ของที่เก็บได้ในวันสำคัญ

พ่อแม่ควรสนับสนุนลูกอย่างไร

การที่ลูกชอบเก็บของสะสม ไม่ควรถูกมองว่าไร้สาระ ตรงกันข้าม หากพ่อแม่สนับสนุนอย่างเหมาะสม จะช่วยเปลี่ยนพฤติกรรมนี้ ให้กลายเป็นโอกาสเรียนรู้ที่มีค่า

• ให้พื้นที่เล็ก ๆ ส่วนตัว: อาจเป็นกล่องเล็ก ๆ หรือตู้ลิ้นชัก เพื่อให้ลูกได้เก็บของสะสม นี่คือการสอนให้เขามี “พื้นที่ของฉัน”

• เคารพความหมายที่ลูกมอบให้: อย่ารีบปัดตกว่าของนั้นไม่มีค่า แต่ถามด้วยความสนใจ เช่น “ลูกเก็บก้อนหินนี้เพราะอะไรหรอ” เพื่อเปิดบทสนทนา

• สอดแทรกเรื่องความสะอาด และปลอดภัย: ชวนลูกแยกแยะว่า อะไรควรเก็บไว้ อะไรไม่ปลอดภัย เช่น ขยะ ของมีคม

• ใช้เป็นบทเรียนการจัดการ: ให้ลูกจัดหมวดหมู่ของเอง เช่น เรียงตามสี หรือตามขนาด นี่คือการฝึกทักษะการจัดการ (organization skills)

• สร้างโอกาสแบ่งปัน: สอนว่าของบางชิ้น อาจให้เพื่อน หรือเก็บไว้เล่าเรื่องต่อ เช่น “ลูกอยากแบ่งก้อนหินให้เพื่อนมั้ย จะได้เป็นของสะสมคู่กัน”

เมื่อไหร่ที่พ่อแม่ควรระวัง

แม้การที่ลูกชอบเก็บของสะสมจะเป็นเรื่องธรรมชาติ แต่ถ้ามีพฤติกรรมบางอย่างที่มากเกินไป อาจต้องใส่ใจเป็นพิเศษ

• สะสมมากจนเกินควบคุม: หากเก็บทุกอย่างโดยไม่ยอมทิ้ง และทำให้บ้านรก จนกระทบการใช้ชีวิต

• ยึดติด จนก้าวร้าว: เด็กอาจแสดงอารมณ์รุนแรง หากใครแตะต้องของสะสม แม้เพียงเล็กน้อย

• ขาดสมดุลในชีวิตประจำวัน: หากการหมกมุ่นกับการเก็บของ ทำให้ไม่สนใจเล่น หรือเรียนรู้ด้านอื่น ๆ

  Loading...

  You got lucky! We have no ad to show to you!

  ติดต่อโฆษณา

• เก็บสิ่งที่ไม่ปลอดภัย: เช่น เศษแก้ว สิ่งสกปรก หรือของที่อาจทำให้เกิดอันตราย

หากพฤติกรรมเหล่านี้ รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของลูก ควรพูดคุยกับนักจิตวิทยาเด็ก หรือผู้เชี่ยวชาญพัฒนาการเด็ก เพื่อรับคำแนะนำเพิ่มเติม การเข้าหาผู้เชี่ยวชาญ ไม่ได้หมายความว่าลูกมีปัญหาเสมอไป แต่เป็นการช่วยให้พ่อแม่ มีวิธีการสนับสนุนที่เหมาะสมยิ่งขึ้น

การที่ ลูกชอบเก็บของสะสม เป็นเรื่องปกติ และมีประโยชน์มหาศาล ต่อการพัฒนาทั้งสมอง และหัวใจ มันคือวิธีที่ลูกได้ฝึกควบคุมโลกเล็ก ๆ ของตัวเอง เรียนรู้ความรับผิดชอบ และสร้างคุณค่าทางใจ พ่อแม่ที่สนับสนุนด้วยความเข้าใจ จะช่วยให้สมบัติชิ้นเล็ก ๆ ของลูก กลายเป็นรากฐานทักษะชีวิต และความมั่นใจที่จะพาเขาเติบโตอย่างมั่นคง ในโลกที่ใหญ่ขึ้นทุกวัน

ที่มา: simplypsychology

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

ให้ลูกนอนด้วยจนถึงกี่ขวบดี ? 4 สัญญาณบอก ถึงเวลาแยกห้องนอนแล้ว

ทำไมไม่ควรให้เด็กเล็กกินยาลดน้ำมูก ผลข้างเคียงของยาลดน้ำมูกที่แม่ต้องรู้!

สมาธิในเด็ก ไม่จำเป็นต้องนั่งนิ่งนาน ๆ เข้าใจธรรมชาติลูก และวิธีฝึกแบบไม่บังคับ