โรคคาวาซากิในเด็ก ตาแดง ลิ้นสตรอว์เบอร์รี อันตรายที่พ่อแม่ต้องรู้

โรคคาวาซากิ (Kawasaki Disease) เป็นภาวะอักเสบของหลอดเลือดแดงที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก หากลูกมีไข้สูงติดต่อกันหลายวันร่วมกับสัญญาณเตือน เช่น ตาแดง ริมฝีปากแห้งแตก ลิ้นแดงคล้ายสตรอว์เบอร์รี มือเท้าบวม หรือมีผื่นขึ้นตามตัว พ่อแม่ไม่ควรนิ่งนอนใจหรือรอให้หายเอง เพราะ โรคคาวาซากิในเด็ก นี้อาจส่งผลกระทบอันตรายร้ายแรงต่อหลอดเลือดหัวใจ หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที จะช่วยลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้อย่างมาก

สรุปสั้นๆ

• กลุ่มเสี่ยงหลัก: โรคคาวาซากิในเด็ก พบมากในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบ โดยเฉพาะช่วงอายุ 6 เดือน ถึง 2 ปี
• อาการเตือนสำคัญ: ไข้สูงนานเกิน 4 วัน ร่วมกับตาแดงทั้งสองข้าง ลิ้นสตรอว์เบอร์รี ผื่นขึ้น และมือเท้าบวม มีก้อนโตที่คอ ต่อมน้ำเหลืองอักเสบ
• ภาวะแทรกซ้อนอันตราย: ก่อให้เกิดการอักเสบของหลอดเลือดหัวใจจนเกิดภาวะหลอดเลือดหัวใจโป่งพอง (Coronary Aneurysm) ตีบตัน หรือแตก
• การรักษาและข้อระวัง: รักษาด้วยยาอิมมูโนโกลบูลิน (IVIG) และแอสไพริน โดยหลังได้ IVIG ต้องเว้นการฉีดวัคซีนเชื้อเป็นอย่างน้อย 11 เดือน (ยกเว้น วัคซีนไข้เลือดออก เว้น 12 เดือน)

โรคคาวาซากิในเด็ก (โรคหัดญี่ปุ่น) คืออะไร?

โรคคาวาซากิ ตั้งชื่อตาม นพ. คาวาซากิ กุมารแพทย์ชาวญี่ปุ่นผู้รายงานโรคนี้เป็นคนแรก เป็นภาวะอักเสบของหลอดเลือดแดงขนาดกลางทั่วร่างกาย โดยเฉพาะหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ (Coronary Artery) โรคนี้มักเกิดในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี โดยเฉพาะเด็กช่วงอายุ 6 เดือน ถึง 2 ปี และพบในเด็กผู้ชายมากกว่าเด็กผู้หญิง 

หากไม่ได้รับการรักษา การอักเสบอาจทำให้ผนังหลอดเลือดเสียความยืดหยุ่นและโป่งพองออกเป็นกระเปาะ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของโรคหัวใจในเด็ก

โรคคาวาซากิในเด็ก เกิดจากอะไร?

ปัจจุบันการแพทย์ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของการเกิดโรคคาวาซากิ แต่มีหลักฐานบ่งชี้ว่าสัมพันธ์กับการติดเชื้อบางชนิด เช่น ไวรัสหรือแบคทีเรีย ที่เข้าไปกระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันของเด็กทำงานผิดปกติจนหลอดเลือดทั่วร่างกายอักเสบ นอกจากนี้ยังอาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยทางพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อมร่วมด้วย เนื่องจากไม่ได้เกิดจากเชื้อโรคชนิดใดชนิดหนึ่งโดยเฉพาะ ปัจจุบันจึงยังไม่มีวัคซีนสำหรับป้องกันโรคคาวาซากิโดยตรง

5 อาการสำคัญ! โรคคาวาซากิในเด็ก สังเกตอย่างไร?

การวินิจฉัยโรคคาวาซากิอาศัยการสังเกตอาการแสดงทางคลินิกเป็นหลัก โดยเด็กมักมีไข้สูงจวนเจียนตลอดเวลามากกว่า 4-5 วันขึ้นไป ร่วมกับอาการสำคัญ 5 ข้อ ดังนี้

• ตาแดง: ตาขาวแดงทั้งสองข้าง โดยไม่มีขี้ตา
• เยื่อบุช่องปากอักเสบ: ริมฝีปากแดง แห้งแตก หรือมีเลือดออก ลิ้นแดงตุ่มนูนคล้ายผลสตรอว์เบอร์รี (Strawberry Tongue)
• ผื่นตามตัว: มีผื่นนูนแดงขึ้นตามผิวหนังทั่วร่างกาย
• ความผิดปกติที่มือและเท้า: มือและเท้าบวมแข็งในระยะแรก และเมื่อเข้าสู่สัปดาห์ที่ 2 จะเริ่มมีผิวหนังลอกบริเวณรอบๆ เล็บมือและเล็บเท้า
• ต่อมน้ำเหลืองโต: มีต่อมน้ำเหลืองที่ข้างคอโต โดยมักโตเพียงข้างเดียว

หากเด็กมีไข้สูงเกิน 4-5 วัน ร่วมกับอาการอย่างน้อย 4 ใน 5 ข้อข้างต้น แพทย์จะสามารถวินิจฉัยว่าเป็นโรคคาวาซากิได้ทันที แต่หากอาการไม่ครบ แพทย์จะส่งตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ และตรวจอัลตราซาวนด์หัวใจเพิ่มเติมเพื่อยืนยัน

โรคคาวาซากิในเด็ก อันตรายไหม? ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

โรคคาวาซากิเป็นโรคที่มีความอันตรายสูงหากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการรักษา ภาวะแทรกซ้อนที่น่ากังวลที่สุดคือการอักเสบของหลอดเลือดหัวใจ ซึ่งพบได้สูงถึง 20 – 25% ในกลุ่มเด็กที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม การอักเสบนี้ทำให้หลอดเลือดหัวใจโป่งพองเป็นกระเปาะ (Coronary Aneurysm) ตีบแคบ หรือเกิดลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด และเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตฉับพลันได้ 

อย่างไรก็ตาม หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาภายใน 10 วันแรกนับจากเริ่มมีไข้ อัตราการเกิดภาวะหลอดเลือดหัวใจอักเสบจะลดลงเหลือเพียงประมาณ 5% เท่านั้น

โรคคาวาซากิในเด็ก รักษาหายไหม?

โรคคาวาซากิสามารถรักษาให้หายได้หากเข้ารับการรักษาอย่างทันท่วงที แนวทางการรักษาหลักประกอบด้วย:

• ให้อิมมูโนโกลบูลินทางหลอดเลือดดำ (IVIG): เป็นการให้ยาภูมิคุ้มกันขนาดสูงเพื่อลดการอักเสบของหลอดเลือดและป้องกันหลอดเลือดหัวใจโป่งพอง
• ให้ยาแอสไพริน (Aspirin): ในช่วงแรกจะให้ยาแอสไพรินขนาดสูงเพื่อลดการอักเสบ เมื่อไข้ลดลง 24-48 ชั่วโมง จะปรับลดเป็นขนาดต่ำเพื่อรับประทานต่อเนื่องอีก 6-8 สัปดาห์ เพื่อป้องกันการเกิดลิ่มเลือดอุดตัน

แม้โรคนี้จะสามารถหายเองได้ในบางราย แต่แพทย์เน้นย้ำว่า ไม่ควรรอให้หายเอง เพราะอาจทิ้งร่องรอยความเสียหายรุนแรงไว้ที่หัวใจในระยะยาว

ความแตกต่างระหว่าง “โรคคาวาซากิ” กับ “โรคหัดทั่วไป”

การดูแลและติดตามอาการระยะยาว หลังลูกหายจากโรคคาวาซากิ

หลังจากผู้ป่วยเด็กได้รับยารักษาจนไข้ลดลงและกลับบ้านได้แล้ว พ่อแม่ยังต้องดูแลและติดตามอาการอย่างใกล้ชิดดังนี้

• การรับประทานยาอย่างต่อเนื่อง: ต้องให้ลูกทานยาแอสไพรินขนาดต่ำตามแพทย์สั่งจนครบ 6-8 สัปดาห์ เพื่อป้องกันลิ่มเลือด หรือกรณีที่มีเส้นเลือดโป่งพองจะมีการให้ยาละลายลิ่มเลือดคู่ด้วย
• การตรวจติดตามหัวใจ: กุมารแพทย์โรคหัวใจจะนัดตรวจคลื่นเสียงความถี่สูง (Echocardiogram) เป็นระยะ เช่น ที่ 4-6 สัปดาห์ 6 เดือน และ 1 ปี เพื่อเช็กความสมบูรณ์ของหลอดเลือดหัวใจ และพิจารณาหยุดยา (กรณีที่มีหลอดเลือดหัวใจอักเสบ จะติดตามที่ 1-2 สัปดาห์)
• การเลื่อนฉีดวัคซีนเชื้อเป็น (ข้อระวังสำคัญ): เด็กที่ได้รับยา IVIG ขนาดสูง ต้อง เลื่อนการฉีดวัคซีนชนิดเชื้อเป็น (เช่น MMR หรือวัคซีนอีสุกอีใส) ออกไปเป็นเวลา 11 เดือน เนื่องจากภูมิคุ้มกันจาก IVIG จะไปยับยั้งการสร้างภูมิคุ้มกันของวัคซีน ทำให้ฉีดแล้วไม่ได้ผล ทั้งนี้ วัคซีนชนิดเชื้อตายสามารถรับได้ตามปกติ (ยกเว้น วัคซีนไข้เลือดออก เว้น 12 เดือน)

FAQ: คำถามที่คุณพ่อคุณแม่ถามบ่อย

Q1: โรคคาวาซากิเป็นโรคติดต่อหรือไม่ เด็กๆ สามารถติดกันในโรงเรียนได้ไหม?

A: โรคคาวาซากิ ไม่ใช่โรคติดต่อ เด็กไม่สามารถแพร่เชื้อหรือติดกันเองในโรงเรียนได้ เนื่องจากไม่ได้เกิดจากเชื้อโรคเฉพาะที่ติดต่อจากคนสู่คน แต่เป็นปฏิกิริยาตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันที่ผิดปกติในเด็กคนนั้นๆ เอง

Q2: หากลูกเคยเป็นโรคคาวาซากิแล้ว มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้อีกไหม?

A: โอกาสการกลับมาเป็นซ้ำของโรคคาวาซากิพบได้แต่น้อยมาก แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการติดตามตรวจสุขภาพหัวใจกับกุมารแพทย์โรคหัวใจตามนัดอย่างเคร่งครัด เพื่อประเมินความสมบูรณ์ของหลอดเลือดหัวใจในระยะยาว

Q3: เด็กที่เป็นโรคคาวาซากิ สามารถกลับไปเล่นกีฬา หรือออกกำลังกายได้ตามปกติเมื่อไหร่?

A: หากตรวจอัลตราซาวนด์หัวใจ หลังรักษาครบ 6 สัปดาห์ แล้วพบว่าหลอดเลือดหัวใจเป็นปกติ ไม่มีภาวะโป่งพอง เด็กสามารถกลับไปเล่นกีฬาและทำกิจกรรมได้ตามปกติ แต่สำหรับเด็กที่มีภาวะหลอดเลือดหัวใจโป่งพองหรือผิดปกติ ควรรอการประเมินและได้รับอนุญาตจากกุมารแพทย์โรคหัวใจก่อน

โรคคาวาซากิแม้จะเป็นโรคที่น่ากลัวเพราะส่งผลกระทบโดยตรงต่อหลอดเลือดหัวใจลูกน้อย แต่หากพ่อแม่รู้เท่าทันสังเกตเห็นสัญญาณเตือน เช่น ไข้สูงเกิน 4 วัน ตาแดง ลิ้นสตรอว์เบอร์รี มือเท้าบวม หรือมีผื่น แล้วรีบพาไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาด้วยอิมมูโนโกลบูลิน (IVIG) และแอสไพรินอย่างทันท่วงที ก็จะช่วยลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจและช่วยให้เด็กกลับมาร่างกายแข็งแรงสมบูรณ์ได้ตามปกติ

บทความโดย นพ. เอกชัย แดงรุ่งโรจน์

กุมารแพทย์โรคหัวใจ โรงพยาบาลรามคำแหง

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

แค่เจ็บคอก็เสี่ยง “ไข้รูมาติกในเด็ก” สัญญาณร้ายสู่ “โรคหัวใจรูมาติก”

ไม่ทันเตรียมใจ! อุทาหรณ์โรคมือเท้าปากในเด็ก ลูกสาววัย 5 ขวบ จากไปในเวลาเพียง 3 วัน

ลูกกรน หายใจลำบาก? หมอแนะ 4 เทคนิคดูแลลูกน้อยจากฝุ่นพิษ PM2.5

แหล่งอ้างอิง

1. โรงพยาบาลรามคำแหง. เด็กไข้สูงเกิน 5 วัน อาจเสี่ยงเป็นโรคคาวาซากิ (Kawasaki Disease)
2. โรงพยาบาลรามคำแหง. โรคคาวาซากิ รู้ให้ทัน ก่อนหัวใจลูกน้อยมีปัญหา (นพ.เอกชัย แดงรุ่งโรจน์ กุมารเวชศาสตร์โรคหัวใจ)
3. คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. รู้ทัน! คาวาซากิ (รศ.นพ.วงษ์สวาท เลาหพันธุ์)

บทความอัปเดตล่าสุด พฤศจิกายน 2569

มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!

Follow us on: