“สอนลูก” โดยการสร้างวินัยหรือการทำโทษ ต่างกันอย่างไร

มันไม่มีคู่มือสอนพ่อแม่หรอกว่าจะอบรมให้ลูกมีวินัยได้อย่างไร แล้วมันก็ไม่มีเทคนิคอะไรตายตัวด้วย แต่อันดับแรกคุณต้องรู้ก่อนว่าการสร้างวินัยกับการทำโทษนั้นแตกต่างกันอย่างไร

การสร้างวินัยคือการสอนให้เด็กมีความรับผิดชอบ ควบคุมตัวเองได้ และเชื่อฟังผ่านการกำหนดแนวทาง กฎ และความคาดหวังให้กับลูก คุณต้องสอนให้ลูกรู้ถึงผลลัพธ์ของการไม่เชื่อฟังว่าเป็นอย่างไร เพราะสิ่งสำคัญคือการเรียนรู้จากการผิดพลาดนั่นเอง การสร้างวินัยเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาลักษณะนิสัย

ในทางกลับกัน การทำโทษจะพุ่งเป้าไปที่การทำผิด การทำให้เด็กรู้สึกแย่กับสิ่งที่ได้ทำ (หรือไม่ได้ทำ) การทำโทษคือการแสดงให้เด็กได้รู้ว่าสิ่งที่ลูกทำนั้นไม่เป็นที่ยอมรับ

การทำโทษลูก

การทำโทษลูก

ตัวอย่างของการสร้างวินัย

เมื่อคุณสร้างวินัยให้กับลูก คุณต้องคิดถึงประโยชน์ของลูกเป็นที่ตั้ง เจตนาของคุณคือการสอนให้ลูกรู้ว่าการเติบโต และเรียนรู้จากประสบการณ์เป็นอย่างไร สอนให้ลูกได้รู้จักการรับผิดชอบต่อการกระทำผิดของตัวเอง ให้ลูกมีทักษะสำคัญในการตัดสินใจอย่างชาญฉลาดในอนาคต

การสร้างวินัยคือ…

  • การช่วยให้ลูกของคุณเข้าใจว่าทำผิดอะไร
  • การให้ลูกของคุณรับรู้ถึงสิ่งที่ได้ทำผิดไป
  • การช่วยให้ลูกของคุณเข้าใจว่าต้องขอโทษต่อสิ่งที่ได้ทำผิดไป
  • การให้ลูกของคุณชดเชยต่อสิ่งที่ได้ทำผิดไป
  • การสอนให้ลูกของคุณเรียนรู้ถึงสิ่งที่ถูกต้องจากสิ่งที่ผิดพลาด และให้ทำตามนั้น
  • การให้ผลของการกระทำ ที่สอดคล้องกับ “ความผิด” ที่ลูกคุณทำ

แต่คุณต้องไม่ลืมว่า การสร้างวินัยคือการสอน และตัวอย่างผลของการกระทำที่พอจะสมเหตุสมผลอยู่บ้าง คือ การกักบริเวณ เสียสิทธิ์ประโยชน์บางอย่าง การให้งานบ้านมากขึ้น และอื่น ๆ

ตัวอย่างของการทำโทษ

ขอย้ำอีกครั้งว่าการทำโทษคือการพุ่งเป้าไปที่การกระทำผิดของเด็ก และทำให้เด็กรู้สึกแย่กับสิ่งที่ได้ทำ การทำโทษมีตั้งแต่การทำให้อาย การลงโทษทางร่างกาย (แน่นอนว่าการตีมือ หรือก้นนั้นไม่นับว่าเป็นการสร้างวินัย) การทำให้โดดเดี่ยวทางจิตใจ หรือกระทั่งการทำร้ายร่างกาย

วิธีการสร้างวินัยแทนที่จะทำโทษ

หลังจากอ่านนิยามของการทำโทษ และทำความเข้าใจกับมันแล้ว คุณพ่อคุณแม่น่าจะไม่อยากเลี้ยงลูกให้เติบโตมาในบรรยากาศเช่นนั้นแน่ ๆ

เพื่อเป็นการสร้างวินัยให้ได้ผลนั้น นับเป็นสิ่งสำคัญที่คุณจะต้อง….

  • ใจเย็นเข้าไว้ ลงมือสอน หรือทำเอง แทนที่จะลงมือเมื่อลูกทำสิ่งใดผิดก่อน
  • เสาะหาข้อเท็จจริง เพราะการทำอะไรรีบร้อนเกินไป แม้จะเป็นการสร้างวินัย ก็อาจจะผิดพลาดกันได้
  • ลองพิจารณาตัวเด็กด้วย เด็กบางคนจะตอบสนองได้ดีต่อการถูกจำกัดสิทธิ์บางอย่าง แต่เด็กบางคนจะหลาบจำกว่ากับการต้องใช้เวลาทำงานบ้านมากขึ้น หรือต้องเขียนจดหมายขอโทษ
  • มุ่งเน้นที่การสอนเรื่องชีวิต ให้บทเรียนแทนที่จะไปเน้นที่การทำผิด
  • ปล่อยเรื่องที่ผ่านมาแล้วให้มันผ่านไป

ตอนนี้คุณพ่อคุณแม่น่าจะรู้แล้วล่ะว่าคุณจะสร้างวินัยให้กับลูกได้อย่างไร