แพ้อาหารทะเลทานยาป้องกันได้หรือเปล่า?

lead image

น้องเอก อายุ 15 ปี มีประวัติแพ้กุ้ง ทานแล้วมีผื่นผิวหนังลักษณะคล้ายลมพิษขึ้นทั่วตัวมา 3 ครั้ง ตั้งแต่อายุประมาณ 7 ปี มาปรึกษาหมอว่าจะไปเที่ยวทะเลกับเพื่อนๆตามประสาวัยรุ่น อยากจะทานอาหารทะเลบ้าง มีคนบอกว่ามียาป้องกันการแพ้ได้ อยากให้หมอจ่ายยาให้ หมอจึงได้ตอบคำถามและอธิบายเรื่องการแพ้อาหารทะเลเพื่อให้น้องเอกเข้าใจดังนี้ค่ะ

แพ้อาหารทะเล

แพ้อาหารทะเลเกิดจากอะไร?

แพ้อาหารทะเลเป็นโรคภูมิแพ้ชนิดหนึ่งค่ะ ซึ่งเกิดขึ้นจากการที่ร่างกายได้รับสิ่งกระตุ้นซึ่งในที่นี้ก็คืออาหารทะเลนั่นเองและมีปฏิกิริยาตอบสนองมากกว่าปกติหรือไวเกินกว่าปกติ ผ่านกลไกภูมิคุ้มกัน ทำให้เกิดอาการในระบบต่าง ๆ ของร่างกายเกิดเป็นอาการแพ้ขึ้น

อาการของการแพ้อาหารทะเลมีอะไรบ้าง?

การแพ้อาหารทะเลทำให้เกิดอาการในระบบต่าง ๆ ของร่างกาย ได้แก่ ระบบผิวหนัง เช่น ผื่นลมพิษ หรือผื่นแดงทั่วตัว ริมฝีปากบวม ระบบทางเดินหายใจ เช่น แน่นหน้าอก หายใจลำบาก หอบเหนื่อย ระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องเสีย ปวดมวนท้อง ระบบหัวใจและหลอดเลือด เช่น ความดันโลหิตต่ำ โดยอาการอาจเกิดขึ้นเพียงระบบเดียวหรือหลายระบบ และอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ ส่วนมากอาการของผู้ป่วยที่แพ้อาหารทะเลมักเกิดเร็ว ใน 1-2 ชั่วโมง

การวินิจฉัยแพ้อาหารทะเลทำได้อย่างไร?
ถ้าหลังทานอาหารทะเลแล้วมีอาการผิดปกติในระบบต่าง ๆ เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ซึ่งส่วนใหญ่เกิดขึ้นในเวลาไม่นานหลังจากทานเข้าไป จะเป็นข้อสงสัยเบื้องต้นว่าแพ้อาหารทะเล ถ้ามีประวัติเช่นนี้คุณหมอจะทำการทดสอบภูมิแพ้ เช่น การทดสอบทางผิวหนัง (skin test) หรือการตรวจเลือดดูค่าการแพ้อาหารทะเล ได้แก่ กุ้ง ปู ปลา หอย เพื่อช่วยในการวินิจฉัยให้แน่นอน

เพราะอะไรมีประวัติแค่แพ้กุ้ง แต่คุณหมอให้งดอาหารทะเลทั้งหมด?

ส่วนมากเมื่อทราบแน่นอนว่าแพ้อาหารทะเล ไม่ว่าจะเป็นกุ้ง ปู หอย คุณหมอจะแนะนำให้งดอาหารทะเลกลุ่มนี้ทั้งหมด ถ้าทราบว่าแพ้ปลาทะเลก็ควรงดปลาทะเลทั้งหมด เพราะมีการแพ้ร่วมกันในกลุ่มได้มาก ยกตัวอย่างเช่น คนที่แพ้กุ้ง มีโอกาสแพ้ปูร่วมด้วยถึง 75% จากสารก่อภูมิแพ้ที่เป็นโปรตีนชนิดเดียวกัน คนที่แพ้ปลาแซลมอนจะมีโอกาสแพ้ปลาทะเลอื่นๆ เช่น ปลาลิ้นหมา ร่วมด้วยถึง 50% แม้จะมีการศึกษาว่าบางคนก็แพ้เฉพาะอาหารทะเลชนิดใดชนิดหนึ่ง แต่ไม่มีทางทราบได้ก่อนเลยว่าอาการแพ้ที่ผู้ป่วยเป็นนั้นมีความจำเพาะเจาะจงต่ออาหารทะเลชนิดใดชนิดหนึ่งหรือหลายชนิด นอกจากจะได้ทำการทดสอบภูมิแพ้ ดังนั้นเพื่อความปลอดภัยจึงแนะนำให้งดอาหารทะเลทั้งหมดดีกว่า

ผู้ที่แพ้อาหารทะเลควรปฏิบัติตัวอย่างไร?

  • ผู้ป่วยที่แพ้อาหารทะเล ต้องหลีกเลี่ยงเท่านั้นค่ะ ไม่มียาที่ป้องกันอาการ
  • ไม่ควรการทานยาแก้แพ้หรือยาขยายหลอดลมก่อนไปทานอาหารทะเล เพราะไม่ใช่วิธีการที่ช่วยป้องกันอาการได้ และอาจบดบังอาการแพ้รุนแรง ซึ่งเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้นะคะ
  • หากเกิดอาการแพ้อาหารทะเลขึ้นคุณหมอจะทำการรักษาด้วยหลักการเดียวกับโรคภูมิแพ้ชนิดอื่นๆคือ ใช้ยาเพื่อบรรเทาอาการ เช่น ยาแก้แพ้เพื่อลดอาการคันและผื่นลมพิษ ยาพ่นขยายหลอดลมเพื่อลดอาการหอบ ฉีดยาและรักษาตัวในโรงพยาบาลถ้ามีอาการแพ้รุนแรง นอกจากนี้อาจได้รับยาฉีดรักษาอาการแพ้รุนแรงพกติดตัวไว้ด้วย

มีโอกาสหายจากแพ้อาหารทะเลหรือไม่?

โอกาสหายขาดจากการแพ้อาหารทะเลมีน้อยกว่า 10-20% บางครั้งที่ทานแล้วไม่มีอาการแพ้อาจจะเป็นเพราะผู้ป่วยมีอาการแพ้อาหารทะเลแค่บางชนิดอย่างจำเพาะเจาะจง เมื่อทานสิ่งที่ไม่แพ้จึงไม่เกิดอาการ โดยไม่ได้แปลว่าหายแพ้ เช่น มีประวัติแพ้กุ้งชัดเจน แต่ทานกุ้งบางพันธุ์แล้วไม่เกิดอาการ เป็นต้น

หมอขอย้ำอีกครั้งหากทราบว่าแพ้อาหารทะเลก็ควรจะหลีกเลี่ยงตลอดไปนะคะ ผู้ที่แพ้อาหารทะเลอาจพกยาแก้แพ้ติดตัวไว้ เผื่อไปทานอาหารที่มีอาหารทะเลปนเปื้อนโดยไม่รู้ตัวแล้วเกิดอาการขึ้น แต่หากเกิดอาการแพ้รุนแรงก็ควรฉีดรักษาอาการแพ้รุนแรงที่คุณหมอให้พกติดตัวไว้ทันที แล้วรีบไปโรงพยาบาลค่ะ

ลูกป่วยบ่อย เกิดจากแพ้อาหารได้หรือไม่?

โรคภูมิแพ้เกิดจากอะไร?