เรื่องที่ควรรู้ก่อนคิดการฝังยาคุมกำเนิด

lead image

บางคนเลือกการฝังยาคุมกำเนิด เพราะจะได้ไม่ต้องกินยาทุกวัน นอกจากจะคุมกำเนิดได้ระยะยาวแล้ว คุณยังต้องรู้อะไรอีกบ้างก่อนคิดฝังยาคุมกำเนิด ฝังเข็มยาคุม ท้องได้ไหม และหากต้องการเอาเข็มยาคุมออกจะทำอย่างไร อีกนานไหมจึงจะท้อง ติดตามอ่าน

การฝังยาคุมกำเนิดคืออะไร

การฝังยาคุมกำเนิด เป็นวิธีการคุมกำเนิดชั่วคราวแบบระยะยาว มีประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดสูงใกล้เคียงกับการทำหมัน มีอัตราการตั้งครรภ์เพียงร้อยละ 0.05

ยาฝังคุมกำเนิด มีลักษณะเป็นแท่งพลาสติกขนาดเล็ก บาง ที่โค้งงอได้ เมื่อฝังไว้ใต้ผิวหนังบริเวณท้องแขนแล้วตัวแท่งจะปล่อยฮอร์โมน progesterone ขนาดต่ำออกมา จึงมีฤทธิ์คุมกำเนิด มีกลไกป้องกันการตั้งครรภ์โดยยับยั้งไม่ให้ไข่ตก มีมูกปากมดลูกเหนียวข้นขึ้นทำให้อสุจิไม่สามารถผ่านเข้าไปได้ และทำให้ผนังเยื่อบุโพรงมดลูกฝ่อบางลงจนไม่เหมาะกับการฝังตัวของตัวอ่อน

การฝังยาคุมกำเนิดเหมาะกับใคร

วิธีนี้เหมาะสำหรับสตรีที่ต้องการเว้นช่วงในการมีบุตรอย่างน้อย 2-3 ปี ไม่ต้องการทำหมันถาวร หรือมีผลข้างเคียงจากการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด และสามารถใช้ได้ในสตรีที่ให้นมบุตร แต่ห้ามใช้ในสตรีที่มีโรคหลอดเลือดดำอักเสบอุดตัน โรคตับ โรคมะเร็งเต้านม เป็นต้น นอกจากนี้ยังควรหลีกเลี่ยงในรายที่มีโรคไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง มีประวัติตั้งครรภ์นอกมดลูก โรคถุงน้ำดี โรคเบาหวาน และผู้สูบบุหรี่จัดมากกว่า 15 มวนต่อวัน บางโรคไม่เป็นข้อห้ามแต่แนะนำให้ใช้วิธีอื่นในการคุมกำเนิดแทน เช่น โรคซึมเศร้า โรคปวดศีรษะไมเกรน หรือโรคสิวชนิดรุนแรง เป็นต้น

วิธีการฝังยาคุมกำเนิด

ต้องกระทำโดยแพทย์ที่มีประสบการณ์ในสถานพยาบาลที่มีเครื่องมือพร้อม ใช้เวลาในการฝังประมาณ 3-5 นาที ตำแหน่งที่นิยมที่สุดคือบริเวณท้องแขนด้านในระหว่างร่องกล้ามเนื้อที่สูงจากข้อศอก 6-8 เซนติเมตร แพทย์จะทำการฉีดยาชาเฉพาะที่และใช้มีดกรีดแผลความยาวประมาณ 3 มิลลิเมตรในบริเวณดังกล่าว หลังจากนั้นจึงแทงเข็มฝังแท่งยาเข้าในชั้นไขมันใต้ผิวหนัง ไปตามแนวของกล้ามเนื้อ Biceps ไว้ที่ท้องแขนด้านใน หลังจากนั้นจึงถอนแกนดันออกและใส่แท่งยาเข้าไปแทน เมื่อฝังเสร็จอาจมีจ้ำเลือดบริเวณนั้นซึ่งจะจางหายไปได้เองภายใน 3-7 วัน อาจมีภาวะแทรกซ้อนจากการฝัง เช่น ติดเชื้อได้ร้อยละ 0.8 แท่งยาหลุดออกมาได้ร้อยละ 0.4 การระคายเคืองเฉพาะที่ได้ร้อยละ 4.7 เป็นต้น

โดยทั่วไปถือว่ามีฤทธิ์ในการคุมกำเนิดได้ทันทีหากฝังภายใน 7 วันหลังจากมีประจำเดือน ในกรณีที่ฝังหลังจากนั้น ให้คุมกำเนิดด้วยวิธีอื่นไปก่อนอีกอย่างน้อย 3-7 วัน หลังจากฝังยาแล้วส่วนใหญ่มักจะไม่มีประจำเดือนมา แต่ในรายที่มีน้ำหนักตัวมากกว่า 70 กิโลกรัม อาจจะมีประจำเดือนมาเป็นรอบได้มากกว่าบุคคลทั่วไปได้

สำหรับประเทศไทยมีใช้อยู่ในท้องตลาดสองชนิด คือ Jadelle และ Implanon NXT ซึ่งทั้งสองชนิดมีข้อแตกต่างบางประการดังแสดงรายละเอียดในตาราง

Jadelle Implanon NXT
จำนวนแท่งยา 2 แท่ง 1 แท่ง
ตัวยา Levonorgestrel Etonogestrel
ระยะเวลาคุมกำเนิด 5 ปี 3 ปี

การดูแลตัวเองเมื่อฝังยาคุมกำเนิด

เมื่อมีการตรวจติดตามหลังฝังยาคุมกำเนิด ควรสอนให้คลำหาตำแหน่งของแท่งยาใต้ผิวหนัง และนับจำนวนแท่งยาไว้ด้วย เมื่อต้องการมีบุตร จำเป็นต้องไปพบแพทย์เพื่อให้นำแท่งยาฝังออกให้หมด โดยขั้นตอนและวิธีการคล้ายกับการฝังยา หลังจากนั้นจะมีไข่ตกและสามารถมีโอกาสตั้งครรภ์ได้ตั้งแต่รอบเดือนถัดไป ในรายที่ยาฝังหมดอายุและต้องการใช้วิธีเดิมต่อสามารถนำแท่งยาเก่าออกและฝังแท่งใหม่ได้ในเวลาเดียวกันเลย

บทความที่น่าสนใจอื่นๆ

วิธีคุมกำเนิดที่คุณใช้ มีโอกาสท้องกี่เปอร์เซ็นต์

คุมกำเนิดระหว่างให้นมลูกอย่างไรดี

TAP-ios-for-article-footer-with button