ทุกเรื่องที่พ่อแม่ควรรู้ เมื่อลูกท้องเสีย

lead image

ท้องเสียในเด็กเป็นปัญหาที่พบได้บ่อย ทุกครั้งที่ ลูกท้องเสีย คุณพ่อคุณแม่ก็มักมีความวิตกกังวลว่าควรจะให้การดูแลอย่างไรดี

ลูกท้องเสีย

วันนี้เรามาทำความเข้าใจกับอาการท้องเสียในเด็กและการดูแลรักษากัน เพื่อคุณพ่อคุณแม่จะได้คลายความวิตกกังวลและปฏิบัติตัวได้ถูกต้องเมื่อลูกท้องเสียกันนะคะ

ถ่ายอุจจาระอย่างไรจึงเรียกว่าลูกท้องเสีย?

อันดับแรกเลยเราควรทราบก่อนนะคะว่า “ท้องเสีย” หมายถึง ภาวะที่มีการถ่ายอุจจาระเหลว อย่างน้อย 3 ครั้ง ต่อวัน หรือถ่ายมีมูกหรือปนเลือดอย่างน้อย 1 ครั้ง หรือถ่ายเป็นน้ำมากกว่า 1 ครั้งขึ้นไปใน 1 วัน

แต่นิยามนี้ไม่ใช้กับการถ่ายของทารกในช่วง 1 เดือนแรกที่ทานนมแม่นะคะ เพราะอาจถ่ายได้วันละหลายๆรอบ จนเมื่ออายุ 4-6 สัปดาห์ขึ้นไป จึงจะมีการเปลี่ยนแปลงของการถ่ายอุจจาระเป็นลักษณะมีเนื้อมากขึ้นจากเละเป็นโจ๊กจะกลายเป็นเหมือนยาสีฟันเหนียวๆ และจำนวนครั้งจะลดลงเหลือวันละ 1-2 ครั้งเท่านั้นค่ะ

ทำไมลูกท้องเสีย?

ลูกท้องร่วง ท้องเสียเฉียบพลัน ที่มีอาการไม่เกิน 2 สัปดาห์ มักเกิดจากการติดเชื้อ โดยเชื้อพบบ่อยที่เป็นสาเหตุให้ท้องเสียคือ เชื้อแบคทีเรียและเชื้อไวรัส นอกจากนี้อาจเกิดจากเชื้อโปรโตซัวหรือพยาธิได้ โดยเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายจากการกินอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อโรคหรือมีอุจจาระของผู้ป่วยปนเปื้อนจากมือแล้วนำเข้าปากทำให้เกิดการติดเชื้อได้จากมือสู่ปากโดยตรง

ท้องเสียก่อให้เกิดอันตรายอย่างไร?

อันตรายจากอาการท้องเสียที่สำคัญ คือ การเกิดภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ ซึ่งถ้ามีอาการรุนแรงและยืดเยื้อโดยไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องทันท่วงที จะทำให้ผู้ป่วยโดยเฉพาะในเด็กเกิดอาการขาดน้ำและเกลือแร่อย่างรุนแรง ช็อค และเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้

คุณพ่อคุณแม่ควรทำอย่างไรเมื่อลูกท้องเสีย?

หลักสำคัญของการดูแลรักษาอาการท้องเสียคือ “การรักษาและป้องกันภาวะขาดน้ำ” ซึ่งถ้าลูกท้องร่วงแต่ไม่มีอาการผิดปกติไปจากเดิม ยังเล่นได้ ทานน้ำได้ดี คุณพ่อคุณแม่สามารถให้การดูแลในเบื้องต้นได้โดยผสมน้ำตาลเกลือแร่แก้ท้องเสียสำหรับเด็กกับน้ำดื่มที่สะอาดให้ดื่มชดเชยตามปริมาณใกล้เคียงกับที่ถ่าย ทานอาหารอ่อน ๆ ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก งดอาหารย่อยยากและอาหารที่มีไขมันสูง

ลูกท้องเสียกินยาอะไร?

ไม่ควรกินยาหยุดถ่าย หรือยาแก้ท้องเสีย ซึ่งออกฤทธิ์ลดหรือหยุดการบีบตัวของลำไส้ เพราะการถ่ายอุจจาระเป็นวิธีที่ร่างกายใช้กำจัดเชื้อโรคออกจากร่างกาย แม้ว่ายาหยุดถ่าย จะช่วยให้อาการถ่ายท้องทุเลาลงไปชั่วคราวแต่เชื้อโรคก็ยังคงอยู่ ไม่ได้รับการกำจัดออกไป ซึ่งอาจเป็นอันตรายแก่ลูกมากขึ้น และยาชนิดนี้ก็ไม่สามารถช่วยรักษาการขาดน้ำจากการถ่ายท้องได้

หากลูกมีอาการท้องเสียรุนแรง ดื่มน้ำไม่ได้ หรือมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น อาเจียนมาก ไข้ขึ้นสูง อ่อนเพลีย ซึม ควรรีบพาลูกไปพบคุณหมอเพื่อรับการรักษาตามสาเหตุ เช่น ยาปฏิชีวนะเมื่อเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย โดยทราบได้จากการเก็บอุจจาระตรวจ
นอกจากนี้ลูกควรจะได้รับการรักษาตามอาการ เช่น ยาลดไข้ ยาแก้คลื่นไส้อาเจียน เป็นต้นค่ะ

เราจะสอนลูกให้รู้จักป้องกันท้องเสียได้อย่างไร?

เนื่องจากท้องเสียมักเกิดจากการติดเชื้อทางอาหาร น้ำดื่ม และทางมือที่ปนเปื้อนอุจจาระผู้ป่วย การป้องกันท้องเสียคุณพ่อคุณแม่ควรสอนให้เด็กๆ รู้จักรักษาสุขอนามัยโดยการล้างมือให้สะอาดเสมอ โดยเฉพาะก่อนกินอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำ เลือกกินแต่อาหารที่ปรุงสุกและสะอาด ดื่มน้ำสะอาด สำหรับเด็กเล็กที่ยังดูแลตัวเองไม่ได้ คุณพ่อคุณแม่ควรช่วยล้างมือให้ลูก และระวังการหยิบฉวยสิ่งต่างๆ เข้าปากนะคะ

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

คุยกับคุณหมอ: เมื่อลูกน้อยร้องไห้ไม่หยุด

อาหารเป็นพิษในเด็ก