theAsianparent Logo

ช่วยด้วย! ลูกฉันก้าวร้าว ชอบทำร้ายคนอื่น

การแสดงอาการก้าวร้าวและเอาแต่ใจบางครั้งถือเป็นเรื่องปกติในเด็กเล็ก เราจะมาอธิบายว่าทำไมเด็กเล็กบางคนชอบทำร้ายตัวเอง หรือทำร้ายคนอื่น และป้องกันอย่างไร

ลูก ก้าวร้าว กัด ตี ทุบ โยน ช่วยด้วย! ลูกฉันก้าวร้าว

ลูกสาวของฉันออกไปเล่นกับเด็กข้างบ้าน เขากัดแก้มเธอ แม่ของเขาขอโทษขอโพยเราเป็นการใหญ่ เธอบอกว่าเขาชอบกัดนู่นนี่เสมอ แต่เขากัดเพราะความมันเขี้ยว ไม่ได้คิดจะทำร้ายคนอื่น เธอพยายามจะอธิบายให้เราฟังเกี่ยวกับนิสัยชอบกัดของลูกชายของเธอ ในขณะที่เราพยายามจะโอ๋ลูกสาววัย 18 เดือนของเราที่กำลังร้องไห้ แม่ของเขาแค่ดุเด็กชายนิดหน่อย แต่ไม่ได้ลงโทษอะไร หลังจากนั้นเราก็ไม่ให้ลูกไปเล่นกับเด็กคนนั้นอีก และยังคอยระวังเมื่อเด็กชายอยู่ใกล้ลูกของเราอีกด้วย

สาเหตุของความก้าวร้าว

ความก้าวร้าวอาจเป็นพฤติกรรมที่พบได้บ่อยในเด็กอายุระหว่าง 1-3 ขวบ เด็กชอบกัดและทุบตีทำร้ายคนอื่นด้วยเหตุผลต่าง ๆ เช่น เลียนแบบเพื่อน ฟันงอก ความเครียด หรือแค่ลองผิดลองถูก สถาบัน American Academy of Child and Adolescent Psychiatry ระบุว่าพฤติกรรมเช่นนี้พบได้บ่อยในเด็กเล็ก เพราะเด็กยังไม่รู้จักวิธีควบคุมอารมณ์ “เป็นเรื่องธรรมชาติสำหรับเด็กเล็กที่จะกัด เพราะพวกเขาไม่สามารถอธิบายความรู้สึกของตัวเองออกมาเป็นคำพูดได้ และกำลังอยู่ในวัยหัดเรียนภาษาและคำศัพท์ ดังนั้นเมื่อเขาโกรธหรือไม่พอใจ เขาจึงกัด เพราะการกัดบอกอารมณ์ได้ง่ายกว่า” ผู้เชี่ยวชาญกล่าว

กันไว้ดีกว่าแก้

การป้องกันไม่ให้ลูกติดนิสัยก้าวร้าวนั้นง่ายกว่าการต้องมานั่งแก้นิสัยทีหลัง เมื่อคุณเห็นลูกกำลังจะตีหรือกัดเด็กคนอื่น เข้าไปกันก่อนที่เขาจะลงมือ ตักเตือนด้วยน้ำเสียงจริงจัง เพื่อให้ลูกเข้าใจ “ทำอย่างนั้นไม่ได้นะลูก” ถ้าลูกไม่สามารถรับอารมณ์ตัวเองได้ ให้ล็อคเขาไว้โดยการกอดเบา ๆ ไม่ให้เขาทำร้ายตัวเองหรือทำร้ายคนอื่นได้จนกว่าจะสงบลง หรืออาจให้เขาไปนั่งสงบสติอารมณ์คนเดียวสักพัก

เมื่อเขาสงบลง คุยกับเขาและอธิบายให้เขาฟังว่าทำไมคุณถึงไม่ให้เขาตีหรือกัด ใช้คำเช่น “เราตีคนอื่นไม่ได้นะคะลูก” หรือ “เวลากัดคนอื่น เขาเจ็บนะลูก”

พยายามทำให้ลูกเข้าใจว่า คุณไม่พอใจกับพฤติกรรมของเขา ไม่ใช่ตัวเขา และสอนให้เขารู้จักการอธิบายอารมณ์โกรธหรือเครียด แทนการแสดงออก เช่น สอนให้เขาพูดว่า “ผมโกรธเพราะ...” หรือ “หนูไม่ชอบเพราะ...” เมื่อเขาไม่พอใจ

ลูกก้าวร้าว ชอบทำร้ายคนอื่น

หนักแน่น

เมื่อคุณห้ามไม่ให้เด็กตีหรือทำร้ายคนอื่น เด็กส่วนใหญ่จะตอบโต้ด้วยการร้องไห้หรือแสดงอาการไม่เชื่อฟัง การตอบสนองของผู้ปกครองคือสิ่งสำคัญที่จะกำหนดพฤติกรรมในอนาคตของเด็ก พ่อแม่ส่วนใหญ่มักใจอ่อนเมื่อเห็นลูกร้องไห้ แต่พึงระลึกไว้ว่าความรักกับการตามใจนั้นไม่เหมือนกัน เด็กจะจับได้ว่าจุดอ่อนของคุณคืออะไร หลายคนประสบปัญหากับการจัดการกับความดื้อของลูก และมักกลบเกลื่อนด้วยคำพูดประมาณ “เด็กผู้ชายก็งี้แหละ” หรือ “เด็กวัยนี้ก็ดื้องี้แหละ”

ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าเด็กที่ไม่ได้รับการดัดนิสัยจะโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่ที่นิยมความรุนแรง ดังนั้นพ่อแม่จึงควรหนักแน่นในความเป็นผู้นำของตนตั้งแต่ต้น และแสดงให้เด็กเห็นว่าพฤติกรรมใดที่คุณยอมรับได้และรับไม่ได้

ปัจจัยอื่น ๆ

แม้ว่าการกัดถือเป็นพฤติกรรมปกติสำหรับเด็ก แต่การกัดหรือลงไม้ลงมือซ้ำ ๆ อาจส่อให้เห็นถึงปัญหาด้านพฤติกรรมซึ่งต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ เด็กที่ชอบทำร้ายคนอื่น กัด ตี จิก ข่วนเสมอ ๆ อาจกำลังแสดงความรู้สึกบางอย่างที่ซ่อนไว้เช่น อิจฉา ต่อต้าน ความทุกข์ หรือความเครียด ความก้าวร้าวจะหายไปเมื่อเด็กได้ในสิ่งที่ตัวเองต้องการ

นาโอมิ อัลดอร์ต ผู้เขียนหนังสือ Raising Our Children, Raising Ourselves ระบุว่าพฤติกรรมก้าวร้าวของเด็กเป็นกลไกการป้องกันตัวจากความรู้สึก “หมดหนทาง” เธอแนะนำให้เล่นเกมที่ต้องใช้คำสั่ง เช่น ไซม่อน เซย์ส หรือทำกิจกรรมที่ให้เด็กได้ควบคุมอะไรเองบ้าง จะช่วยบรรเทาความรู้สึกนั้นได้

การปล่อยให้เด็กดูรายการโทรทัศน์ที่มีความรุนแรงเป็นอีกสาเหตุหนึ่งของความก้าวร้าว คุณพ่อคุณแม่ควรเลือกรายการให้เหมาะสมกับลูกเพื่อเป็นการป้องกันอีกทางหนึ่ง